Acemiler tarafından biraz çekingenlikle karşılanan osiloskop, genel amaçlı özelliklere sahip, çok yararlı ve kaçınılmaz bir ölçü aletidir. Osiloskobun nasıl çalıştığı bilinirse, cihaz üzerindeki anahtar ve düğme bolluğu arasında, ekrana bir şekil çıkarmak için şansa gerek yoktur. Bu yazının amacı, özellikle elektronik ile yeni uğraşmaya başlayanlar için, osiloskobun çalışmasını açıklamaktır.
Eğer bir yerde "elektronik yapılıyorsa", osiloskobun uzakta olmaması gerekir. Saf doğru gerilim veya saf sinüzoidal değişken gerilim olmayan işaretlere ilişkin gerilim değerleri (Volt) veya bunların zaman içindeki değişimi ölçülmek istendiğinde, osiloskop gerekli olur. Bu cihaz ile işaretler görünür hale getirilir, hatta aynı anda birden fazla işaretin de görülebilmesi olanağı vardır. Osiloskobun ön paneline ilk bakış kafa karıştırıcı ve korkutucu bile olsa, işaretlerin nasıl görülür hale getirilebildiği hiç de karmaşık değildir. Bütün olaylar gösterge yüzeyi, yani çeşitli bölgelere ayrılmış olan ekran etrafında geçer. Bu ekran, aslında, bir Braun tüpünün ön yüzeyidir. Bu tüpün arka tarafında bulunan bir elektron tabancası ile ekran içeriden "kurşunlanır". Ekranın iç yüzeyi özel bir madde ile kaplanmıştır. Elektron huzmesinin çarptığı bölüm bir ışıma yapar ve gösterge yüzeyindeki camda parlak bir nokta olarak gözükür (Şekil 1).
Tek bir parlak nokta ile bir şeylerin yapılamayacağı açıktır. Ancak ekran(tüpü) yüzeyinin her tarafında parlak nokta elde edebilecek şekilde, elektron huzmesinin hareket ettirilmesi olanağı bulunsaydı, birdenbire birçok uygulama alanının kapısı açılırdı.
Ve bu olanak vardır: Bu amaçla tüplerin içine çoğunlukla, elektron hüzmesinin aralarından geçtiği ve üzerlerine gerilim uygulanan plaka çiftleri yerleştirilir (Şekil 2).
Uygulanan gerilim plakalar arasında bir elektrik alanının doğmasına neden olur ve bu elektrik alanı ile elektronlar yollarından saptırılabilir. İki plakanın gerilimi eşit ise, yani aralarında bir gerilim farkı yoksa elektronlar üzerine bir kuvvet etki etmez ve huzme yine iki plakanın ortasından gider. Ancak arada bir gerilim farkı yaratılırsa, elektronlar gerilimi daha pozitif olan plakaya doğru yönelirler ve parlak nokta ekranın ortasından başka bir yerde oluşur. Şekil 3'e bakılırsa, plakalardaki gerilim değerlerine göre ekrandaki parlak noktanın nerelerde gözükeceği anlaşılır.
|
|
