O halde, testere dişi biçimli bir gerilimle (gerçekten de böyle adlandırılmaktadır) noktayı ekranın en solundan en sağına kadar götürebileceğimiz -ve gerekiyorsa bunu sürekli tekrarlayabileceğimiz- kolayca anlaşılır. Testere dişi biçimli gerilim yavaş, örneğin 2 saniyede yükseliyorsa, noktanın gidişi gözle izlenebilir. Ancak testere dişi geriliminin hızlı yükselmesi ve ekranın solundan sağına doğru "koşturması" da sağlanabilir ve yavaş çalışan insan gözü ekranda yatay bir çizgi görür. İşte, böylece osiloskobun bir yarısını, yani "yatay saptırma" bölümünü artık tanıyorsunuz. Ekranda sağa-sola, aşağıya -yukarıya hareket edebilen bir nokta, sabit duran bir noktaya göre iyi bir gelişmedir. Bu özelliklere sahip bir nokta ile ölçülecek işaret ekranda "çizilebilir". Bu amaçla tüpün içine, elektron hüzmesini aynı anda aşağıya veya yukarıya doğru yöneltebilecek bir plaka çiftinin daha yerleştirilmesi gerekir (Şekil 4).
Bu plaka çiftine ölçülecek, yani görünür hale getirilecek işaret verilir. Ekrandaki nokta soldan sağa doğru giderken, bir taraftan da uygulanan işarete göre aşağıya ve yukarıya doğru saptırılır ve birdenbire işaret görünür hale gelir (Şekil 5).
Şimdi artık "düşey saptırmadın da nasıl çalıştığını biliyorsunuz ve böylece osiloskobun çalışma prensibini anlamış oldunuz.
Ekrandaki noktacık soldan sağa doğru yavaşça gidiyorsa, bu sürede Y-saptırma plakalarına ulaşan bütün işaretler ekrana "çizilirler". Diğer yandan, ışın soldan sağa doğru hızla saptırılırsa, zaman, Y-plaka çiftine ulaşan işaretin sadece bir bölümünün ekranda gösterilmesi için yeterli olur. Ancak özel kumanda düzenleri yardımıyla, osiloskop gerçekten görülmek isteneni (çoğu zaman) gösterecek şekilde ayarlanabilir. Örneğin bir "zaman bazı (time base)" anahtarı ile testere dişi biçimli saptırma geriliminin yavaş veya hızlı yükselmesi sağlanır, ışının soldan sağa doğru nasıl gitmesini istiyorsak… Bu anahtar veya daha doğrusu komütatör ekran bölümü başına zaman cinsinden kalibre edilmiştir. Komütatörün "10 ms/bölüm" kademesinde durduğunu kabul edelim. Eğer ekran yatay yönde örneğin 8 bölüm genişliğinde ise, osiloskobun içinde 80 ms süreli bir testere dişi işareti üretilir ve ekrandaki noktacık bu süre içinde ekranın solundan sağına kadar bir kez gider.
İyi düşünülmüş bir başka düzen de tetiklemedir (trigger). Bu düzen, ekranda gösterilecek işaret cihaza geldikten ve en azından belirli bir büyüklüğe eriştikten sonra testere dişinin başlatılmasını sağlar. Ekrandaki noktacık tam ekranın en sağında iken, gösterilecek işaretin geldiğini düşününüz. Bu durumda gösterilecek işaretin büyük bir bölümü, belki de hepsi kaybolurdu...
|
|
